АМАНЖОЛОВ УНИВЕРСИТЕТІНІҢ ҒЫЛЫМИ ЗЕРТТЕУЛЕРІ: OCIMUM BASILICUM ЖӘНЕ ТАБИҒИ ГЕРБИЦИДТЕР

Сәрсен Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан университетінің өсімдіктер биологиясы және биотехнологиясы зертханасының ғылыми ұжымы Ocimum basilicum L. (хош иісті базилик) өсімдігінің аллелопатиялық қасиеттерін табиғи гербицидтердің әлеуетті көзі ретінде жүйелі түрде зерттеуде.

Зерттеу аясында базиликтің екіншілік метаболиттерінің тұқымдардың өнуі мен реципиент-өсімдіктердің өсуіне байланысты физиологиялық және биохимиялық үдерістерге әсері жан-жақты қарастырылуда. Аллелопатиялық әсер өсімдіктер арасындағы түрішілік және түраралық өзара әрекеттесудің маңызды механизмі ретінде бағаланып, арамшөптердің дамуын тежеуге қабілетті фактор ретінде зерделенуде.

Зерттеу әдістемесі «in vitro» және «in situ» жағдайларында жүргізілетін бірқатар бақыланатын тәжірибелерді қамтиды. Ғылыми жұмыс барысында базиликтің әртүрлі фракцияларынан алынған су және спиртті экстракттардың нысана-өсімдіктердің өсуі мен дамуына әсері бағаланады. Алынған эксперименттік деректер аллелопатиялық ықпалдың ерекшеліктерін анықтауға және экстракттардың ингибирлеу белсенділігінің деңгейін сандық тұрғыдан бағалауға мүмкіндік береді.

Зерттеу нәтижелері өсімдіктер арасындағы химиялық интерференция механизмдерін модельдеуге арналған ғылыми негіз қалыптастырып, Ocimum basilicum өсімдігін экологиялық тұрғыдан қауіпсіз өсімдік қорғау құралдарының құрамдас бөлігі ретінде пайдаланудың әлеуетін айқындайды.

Жұмыстың практикалық маңыздылығы — синтетикалық гербицидтерді алмастыруға бағытталған табиғи препараттарды әзірлеу үшін әдіснамалық және технологиялық база қалыптастыру. Мұндай шешімдерді іске асыру агроөнеркәсіп кешенінде, соның ішінде Шығыс Қазақстан облысы жағдайында, ресурсты үнемдейтін әрі экологиялық тұрақты агротехнологияларды енгізуге ықпал етеді.

Аталған зерттеу биотехнология мен тұрақты ауыл шаруашылығын дамытудағы басым бағыттар аясында жүзеге асырылып, Аманжолов университеті ғалымдарының қазіргі аграрлық ғылымның өзекті мәселелерін шешуге қосып отырған үлесін көрсетеді.